Διάλειμμα Χαράς (από ανυπεράσπιστο καημό)
Απάνω που έλεγα να πάψω πια τα ερωτικά,
να γράψω κάτι και για τη δυστυχία του διπλανού μου,
γνώρισα εσένα κι αναστατώθηκα ολόκληρος,
και παν περίπατο όλα μου τα προγράμματα
[…]
Εάν εξαιρέσει κανείς το «και τι δεν κάνατε για να με θάψετε» και μερικές ακόμα σκόρπιες λέξεις, δεν ήξερα τίποτα άλλο δικό του. Ευτυχώς η τύχη προνοεί για τους χαμάληδες σαν και του λόγου μου και έτσι έπεσε αυτό το τομίδιο στα χέρια μου, αποτελούμενο από τέσσερις ποιητικές συλλογές: την Ἐποχή τῶν ἰσχνῶν ἀγελάδων (1950-1951) (πλέον η αγαπημένη μου), τα Ξένα Γόνατα (1952-1957), τον Ἀνυπεράσπιστο Καημό (1955-1970) και τον Ἀλλήθωρο (1949-1970).
Η Ἐποχή τῶν ἰσχνῶν ἀγελάδων έχει κάτι απόμακρο που μου ταιριάζει περισσότερο από τα πιο γλυκά του. Έχει τόσες αναγνώσεις.. Η σχέση του Χριστιανόπουλου με τη θρησκεία και την ομοφυλοφιλία με έκανε να ξεχαστώ και να νομίσω για λίγο πως διαβάζω τον Καβάφη να γράφει για τον Αντώνιο. Οι Σοδομίτες, η Μαρία η Αιγυπτία αλλά και η Μαγδαληνή που αναζητά εργασία ώστε να προσφέρει με τα κέρδη της. Λάτρεψα την ακαδημαϊκή ειρωνεία και την απουσία της! Ο Χριστιανόπουλος κοροϊδεύει την εκκλησία και τις διδαχές, τις απαγορεύσεις, αλλά ταυτόχρονα ανοίγει μια συζήτηση με φόντο μια ρωμαϊκή αγορά, παλεύοντας με τους δικούς του δαίμονες γύρω από την ομοφυλοφιλία. Έξυπνο και κάτω από πολλές στρώσεις, απογυμνωτικό. Λες και οι άλλοι αποτυγχάνουν να τον πληγώσουν και τον παρακολουθούμε να πληγώνει τον εαυτό του.
Τα ίδια περί πληγώματος ακολουθούν πιο έντονα στα Ξένα Γόνατα, με ξεκάθαρη στροφή στην αυτοταπείνωση, ανήσυχος στην επιμονή της ‘διαστροφής’ του. Είναι ένα δυνατό coming out στο χριστιανικό ετεροκανονικό έθνος, κοιτάει τον εαυτό του με αποστροφή και απελπίζεται για την ανάγκη του να ικανοποιήσει (διπλά) μια σοβαρή, σκληρή, πατριαρχική στολή, η οποία φετιχοποιείται εξαιτίας της θεσμικής της εξουσίας.
Ο Ἀνυπεράσπιστος Καημός νομίζω είναι η πιο χαρακτηριστική του συλλογή, με τη διπλή όψη του έρωτα: πόθο και μελαγχολία. Κάποιο βασανιστικό δίπολο τον κρατάει στο κέντρο του. Γυρνάμε πίσω στον Καβάφη με τον συνηθισμένο τρόπο, στην κρυψώνα της ομοφυλίας από το ακοίμιστο μεγάλο μάτι και όταν η ευτυχία του αποκαλύπτεται, τεμαχίζεται από το αιώνια εφήμερο, βασανίζεται από μια χυδαία επανάληψη του ίδιου, στερημένος από μια κοινωνικότητα που ποθεί. Πώς θα μπορούσε να βρει κάτι τόσο πολύτιμο, εύθραυστο και σπάνιο εάν ψαχουλεύει σε ένα δωμάτιο χωρίς φως;
Ὁ Ἀλλήθωρος είναι μάλλον η πιο άτονη συλλογή, κάτι επίσης μέσα στο μενού. Δεν είναι οι κακές του ημέρες, αυτές ξεκάθαρα έγιναν η πιο δυνατή του ποίηση· πρόκειται για μέρες μεγαλύτερης εξωστρέφειας γύρω από τη ζωή και τους άλλους (όταν δηλαδή, το διάλειμμά χαράς βλπ την αρχή – τελειώνει).
Έγραψε πολλά, πάρα πολλά και όλα μοιάζουν αρκετά, κάτι που δεν μου φάνηκε καθόλου δυσάρεστο, αλλά συνεπές. Όσοι ζητάνε διαφορετική θεματολογία αναρωτιέμαι τι ακριβώς έχουν στο μυαλό τους (δεν θα ήθελα όντως να μάθω, σχήμα λόγου είναι), μιας και η γλώσσα πάει στην πληγή. Δεν θα ήταν υποκριτικό να έγραφε για κάτι για το οποίο δεν έχει ματώσει; Υπάρχουν πολλές αναφορές στον Τσιτσάνη, στην Θεσσαλονίκη και τη φτώχεια, πέρα από τον βασανισμένο, αδάμαστο έρωτα και θα προτιμούσα να διάβαζα μονάχα περί φλεγόμενου πάθους μέχρι να λιώσουν τα οστά μου, παρά για έναν άμορφο πόλεμο με ορφανά, εφόσον ο καλλιτέχνης δεν εμπνεύστηκε από αυτό. Έτσι κι αλλιώς, εφόσον ήταν ενάντια στη σεμνοτυφία, ευτυχώς, ήταν και ενάντια στην υποκρισία.
Ἑνὸς λεπτοῦ σιγή (από ανυπεράσπιστο καημό)
Ἐσεῖς ποὺ βρήκατε τὸν ἄνθρωπά σας
κι ἔχετε ἕνα χέρι νὰ σᾶς σφίγγει τρυφερά,
ἕναν ὦμο ν᾿ ἀκουμπᾶτε τὴν πίκρα σας,
ἕνα κορμὶ νὰ ὑπερασπίζει τὴν ἔξαψή σας,
κοκκινίσατε ἄραγε γιὰ τὴν τόση εὐτυχία σας,
ἔστω καὶ μία φορά;
Εἴπατε νὰ κρατήσετε ἑνὸς λεπτοῦ σιγή
γιὰ τοὺς ἀπεγνωσμένους;
Leave a Reply