Μέχρι στιγμής, αυτό ο ατελείωτος Γενάρης, κουβαλάει υποθέσεις του προηγούμενου έτους. Το Ένας έρωτας της Sara Mesa ανήκει στα αρκετούτσικα που διάβασα τους τελευταίους μήνες του 25 αλλά δεν είχα όρεξη να γράψω γι’ αυτά. Ας τα πούμε τώρα λοιπόν:
Όσο κανείς ψάχνει τον Έναν Έρωτα της Ισπανίδας Sara Mesa και θεωρεί πως ίσως έχει παραπλανηθεί, ας σκεφτεί αυτό: είπαμε Ένας, δεν είπαμε ένας καλός ή ένας σπουδαίος. Ούτε υποσχέθηκε η Mesa πως θα ήταν έρωτας με τα παραδοσιακά στοιχεία. Μάλιστα, άθελά μου, μέτρησα τις φορές που η ηρωίδα είπε τη λέξη εμμονή: τρεις.
Δεν πιστεύω πως η Νατ έχει απαραίτητα εμμονικά στοιχεία, αλλά είναι αρκετά ξεκάθαρο πως έχει την περιέργεια να παραμείνει. Η αφήγηση αρκετά επίτηδες διατηρεί το μυστήριο στο γιατί η Νατ πέταξε έτσι γρήγορα και πρόχειρα την παλιά της δουλειά και ζωή, γιατί επέλεξε τη ζωή για την οποία διαβάζουμε τώρα. Τέλος και σημαντικότερο: γιατί επιμένει σε αυτή, παρά τις ατυχίες ως προμήνυμα καταστροφής;
Από την αρχή μού ερχόταν στο μυαλό το «Πρόσωπα σε απόγνωση» της Πόλα Φοξ και όποιος πει πως σα βιβλία δεν μοιράζονται τίποτα, θα έχει δίκιο -απλά εγώ είμαι κολλημένη με τη Φοξ– ωστόσο, όταν προς το τέλος τα πράγματα με το σκύλο κλιμακώνονται (ακριβώς αντίθετοι χρόνοι με τη Φοξ αλλά παρόμοια αποτελέσματα), τότε σκέφτηκα το εξής: πρόκειται για έργα που αγαπούν την υπόκωφη ένταση. Αγαπούν τις σελίδες που σέρνονται και δεν αποδεικνύουν τίποτα πέρα από το πόσο άδεια ήταν η ημέρα που πέρασε, πόσο κι αυτή η ημέρα δεν προσέφερε κάτι στην πρωταγωνίστρια – μέρες που διαβρώνουν υπερβολικά διακριτικά. Όμως, ο αναγνώστης ξέρει πως η πρωταγωνίστρια μένει πιστή στις λάθος επιλογές, απλά ακόμα δεν ξέρει το λόγο ή πως αυτό θα εκτονωθεί. Ο αναγνώστης το ξέρει, γιατί η Mesa μάς το έχει ψιθυρίσει.
Η Νατ, λοιπόν, παραμένει μέσα σε καταστάσεις που τη μικραίνουν, σε σχέσεις που δεν υπόσχονται τίποτα και σε χώρους που δεν τη θέλουν πραγματικά. Έχει μετακομίσει σ’ ένα απομονωμένο χωριό αναζητώντας μια επανεκκίνηση. Το τοπίο μοιάζει ιδανικό για σιωπή, συγκέντρωση, ίσως και ίαση. Όμως από την αρχή γίνεται σαφές ότι εδώ κυριαρχεί μια υπόγεια, σχεδόν αδιόρατη βία: βλέμματα που ζυγίζουν, λόγια που δεν λέγονται, όρια που παραβιάζονται χωρίς ποτέ να κατονομάζονται ως τέτοια. Η ένταση στο βιβλίο είναι κάτω από το δέρμα, συνεχής, και γι’ αυτό τόσο αποτελεσματική. Δεν ξεσπά, δεν κορυφώνεται θεαματικά· σε φθείρει λίγο λίγο, όπως φθείρεται και η Νατ.
Η Νατ μοιάζει να αποδέχεται μια σειρά από μικρές και μεγάλες τιμωρίες: την εισβολή του σπιτονοικοκύρη, την κοινωνική καχυποψία, τον σκύλο που δεν γίνεται φίλος της, τη συναισθηματική αδιαφάνεια του Αντρέας. Δεν υπερασπίζεται τον εαυτό της, όχι επειδή δεν καταλαβαίνει τι της συμβαίνει, αλλά επειδή μοιάζει να έχει εσωτερικεύσει ότι έτσι είναι τα πράγματα. Η υποταγή της δεν παρουσιάζεται με μελοδραματικούς όρους· μάλιστα η εσωτερική της φωνή μάς λέει: δεν ξέρω γιατί του είπα πως μου άρεσε η δουλειά του, ενώ δεν μου αρέσει (για τον Πίτερ), δεν ξέρω γιατί κρατάω τον σκύλο ενώ δεν μου ταιριάζει, δεν ξέρω γιατί επιτρέπω στον σπιτονοικοκύρη να με τραμπουκίζει ενώ είναι ένα θλιβερό ανθρωπάκι. Η Νατ μισθώνει τον αναγνώστη με τον ίδιο τρόπο που «μισθώνει» τον Αντρέα για να της φτιάξει τη σκεπή: ξαφνικά είναι επείγον να ανακαλύψουμε πού βρίσκονται τα όριά της και γιατί έχει χωθεί σε αυτή την αφιλόξενη πόλη. Ξαφνικά κλείνουμε τα μάτια και σκηνές από το Dogville χτίζονται γύρω μας.
Ο Ένας έρωτας δεν έχει σκοπό να ικανοποιήσει τον αναγνώστη, όπως και η Νατ δεν είχε σκοπό να ικανοποιήσει τον εαυτό της. Είναι φλατ και αληθινό έργο. Η ζωή είναι φλατ τις περισσότερες στιγμές και μετά, χωρίς να έχουμε ιδέα τον λόγο – κολλάμε. Κολλάμε με μέρη, με φαγητά, με ανθρώπους. Κολλάμε με τιμωρίες που κρίνουμε πως μας αξίζουν και είμαστε περίεργοι για το ποιοι θα είμαστε, εάν αφήσουμε τη ζωή με όλα της τα επώδυνα κόλπα να περάσει από πάνω μας. Θα διαβάσω κι άλλα της Mesa.
Leave a Reply