”Τι εννοούσε λοιπόν ο Φλωμπέρ ως ύφος, ως μουσική της πρότασης; Ένα παράδειγμα από την Κυρία Μποβαρύ – Ο Σαρλ είναι ηλίθια περήφανος που άφησε έγκυο την Έμμα: «L’idée d’avoir engendré le délectait». Τόσο πυκνό, τόσο ακριβές, τόσο ρυθμικό. Κατά λέξη σημαίνει: «Η ιδέα ότι είχε γονιμοποιήσει τον καταευχαριστούσε». Ο Τζέφρυ Γουόλ, στη μετάφραση του Penguin, το αποδίδει ως εξής: «The thought of having impregnated her was delectable to him». [Και ο Κων/νος Θεοτόκης: «Η ιδέα πως καρποφόρησε τον γέμιζε ηδονή»]. Καλή λύση , αλλά είναι να λυπάσαι τον κακόμοιρο μεταφραστή. Το αποτέλεσμα δεν είναι παρά μια σκιά του πρωτοτύπου. Αν διαβάσουμε το γαλλικό κείμενο δυνατά, όπως θα έκανε ο Φλωμπέρ, ακούμε τέσσερα μικρά «ε» σε τρεις λέξεις: «l’ idée, engendré, délectait». Μια μετάφραση που θα επιχειρούσε να μιμηθεί την αμετάφραστη μουσική του γαλλικού – που θα προσπαθούσε να μιμηθεί το ρυθμό – θα ακουγόταν σαν κακό χιπ-χοπ: «Η ιδέα πως γεννάει έκανε την καρδιά του να πετάει».”
Πρόκειται για ένα εξαιρετικό έργο ανάλυσης της διακειμενικότητας και της μυθοπλαστικότητας που σκαρφάλωσε σχεδόν αμέσως στην κορυφή της εκτίμησής μου. Ο Γουντ διαχωρίζεται αμέσως από τον ελιτισμό και τις ψιλομύτικες εστέτ παγίδες της λογοτεχνίας, με σημαντικότητα και βάρος, όχι γιατί αρνείται πως συχνά η κλασική λογοτεχνία είναι μια σύμβαση που αντανακλά τις πολιτικές προσδοκίες της εποχής, αλλά γιατί, αγαπά τη λογοτεχνία, και μια παράγραφός του είναι ίση με μια κάψουλα πολλαπλών αναγνωστικών εμπειριών.
Φρέσκια ματιά, μακριά από έδρανα που σαπίζει πάνω τους η λευκή κιμωλία, με κάθε όρεξη να αναλύσει τον αδιάφορο ή τον παντεπόπτη αφηγητή, έτοιμος να βρει ευφάνταστα και ακριβή στοιχεία ανάμεσα σε Δον Κιχώτη και αρχαία τραγωδία.
Φυσικά και για να φτάσει κανείς σε ένα τόσο εύχυμο δοκίμιο, οφείλει να είναι ο προσεκτικός αναγνώστης, ο καλός λογοτεχνικός μαθητής που δεν ξεχνάει τίποτα. Ο Γουντ είναι αυτός, αποκαλυπτικός και χρήσιμος, δικαιώνοντας με απλότητα τον ρόλο του (επι)κριτικού, αποδεικνύοντας πως ο κριτικός είναι ένας ακόμα παθιασμένος αναγνώστης που δεν μπορεί να συγκρατηθεί καθόλου, αντιμετωπίζοντας τη λογοτεχνία κυρίως ερωτικά.
Leave a Reply