Οι εργάτες και οι εργάτριες έχουν περισσότερα κοινά με ένα AI σύστημα, παρά με έναν δισεκατομμυριούχο ~ τουλάχιστον αυτό αποκόμισα από τους Υπαλλήλους της Olga Ravn (εκδ. Εκδόσεις Ίκαρος – Ikaros Publishing, μετάφρ. Σωτήρης Σουλιώτης)
Έναν αιώνα μετά, το πλήρωμα του διαστημικού σκάφους «Πλοίο Έξι Χιλιάδες» αποτελείται από ανθρώπους που γεννήθηκαν και από ανθρωποειδή που δημιουργήθηκαν. Το πλοίο πλέει πάνω από τον πλανήτη «Νέα Ανακάλυψη», ενώ οι υπάλληλοι συγκεντρώνουν μια σειρά από αντικείμενα, τα οποία οφείλουν να παρατηρήσουν, ευρετηριάσουν, φροντίσουν και να υποβάλουν σχετικές αναφορές με αυτά. Το βιβλίο της Όλγα Ράουν αποτελείται από τις ανακατεμένες μαρτυρίες των υπαλλήλων οι οποίες συγκεντρώνονται από την άρχουσα εργασιακή επιτροπή (κάποιο ανώνυμο HR) και αφορούν τη συναισθηματική κλιμάκωση του πληρώματος, μια συλλογικά ανθρώπινη, απρόβλεπτη αντίδραση.
Τα Ούρσουλικά Λε Γκενικά εργαλεία της Ravn είναι η αφαίρεση, ο ποιητικός λόγος και η νοσταλγία για τα ανθρώπινα βάσανα ενός προηγούμενου κόσμου. Ακόμα, η ανάγκη για μια ομάδα, σαν οικογένεια και το κάψιμο για την πολυπόθητη ζεστασιά.
Η δουλειά του αναγνώστη (διότι τι υπάλληλοι θα ήμασταν; ) είναι να φτιάξει ένα χρονοδιάγραμμα, και να ενώσει τα μέρη των μαρτυριών. Ο αναγνώστης θα αναρωτηθεί, εντός αυτού του μέλλοντος, υπάρχουν συναισθήματα; Υπάρχει θάνατος; Πώς είναι δυνατόν όλα να εξαφανίζονται πέρα από τη Δουλειά; Γιατί οι εποχές μειώνονται, αλλά οι εργατοώρες αυξάνονται;
Θυμόμαστε τον Χαλ στην Οδύσσεια, το Blade Runner, το Τερμινέιτορ, το Ex Machina και άλλα πολλά παραδείγματα επιστημονικής φαντασίας. Πέρασα τα 20s μου αδιαφορώντας για τα περισσότερα, έχοντας πάντα στο μυαλό μου πως το μπλέντερ μου ή το πλυντήριο ρούχων μου δεν θα επαναστατήσουν και πως οι φαντασιώσεις για τους υπολογιστές που αντεπιτίθενται είναι σαν τη δημιουργία ενός Θεού από το ανάποδο: φοβόμαστε ένα δικό μας δημιούργημα και το έχουμε βάλει να μας κυνηγάει, επειδή νιώθουμε μοναξιά – ωστόσο δεν νιώθω έτσι πια, εδώ και αρκετό καιρό. Τον τελευταίο χρόνο πολλοί έχουν επιδοθεί σε ατελείωτες συζητήσεις με το chatgpt και είναι δύσκολο να αρνηθεί κανείς πως έχουμε μεγάλη κάψα με την εικόνα μας. Στη Δύση θέλουμε απελπισμένα να φτιάξουμε τον εαυτό μας και να τον κοιτάξουμε καλά – καλά, μπας και βρούμε ως είδος την ταυτότητά μας. Δεν μας φτάνει τίποτα απ’ όσα έχει ο πλανήτης μας, φερόμαστε λες και είμαστε έφηβοι και ρημάζουμε το δωμάτιό μας επειδή δεν βρίσκουμε τίποτα ενδιαφέρον να φορέσουμε.
Από την άλλη, η Ravn θολώνει τη γραμμή ανάμεσα σε άνθρωπο και μηχανή, λες και ο άνθρωπος προσπαθεί να πάρει τις αρετές της όποιας αθανασίας έχει ένα cloud και οι μηχανές έχουν πάρει τον κώδικα της όποιας «ατέλειας» και «ασυμφωνίας» έχει ο άνθρωπος. Μάλλον αυτό είναι και το πιο τρυφερό – συγκινητικό σημείο των Υπαλλήλων, το οποίο θα το βρει ο αναγνώστης παντού, διάσπαρτο. Η Ravn φέρνει μια φιλία που μου θύμισε την ταινία The Wild Robot (το ρομπότ που πιάνει φιλίες με ένα κοτοπουλάκι), όπου λίγη σημασία έχει εάν η μαρτυρία που διαβάζουμε ανήκει σε άνθρωπο ή μηχανή, μιας και η ομοιομορφία εδώ δεν είναι τέχνασμα, αλλά κοινή σύγκρουση με τον αυταρχικό Πατέρα, το κράτος – Δυνάστη, τον σαδιστή – Δημιουργό, που αντί να σε αφήσει να μετρήσεις πόσους σπόρους έχει το ρόδι σου, σε βάζει να δουλέψεις, όχι για να «κερδίσεις τη θέση σου στον κόσμο», αλλά για να τον υπηρετήσεις, γιατί αντί να μετράει τους δικούς του σπόρους, προτιμάει να μετράει σκυφτά κεφάλια υπαλλήλων. Α, και να πάρει το ρόδι σου. Α, και να βάλει παντού άσφαλτο και να μην ξαναδείς ροδιά ποτέ.
Κανείς που θα έχει όρεξη να διακόψει τη γρήγορη ροή των μαρτυριών, μπορεί να εντοπίσει πως τα κείμενα αυτά είναι γεμάτα χορτασμένη κατάθλιψη, αλλά γεμάτα με ανάγκη για ανάρρωση, με αναζήτηση αξίας μέσα στην ταυτότητα, την πορεία μιας εσωτερικής και εξωτερικής μετανάστευσης, όλο σκοτεινά αστεία και οντολογική αβεβαιότητα. Εάν ήμουν πιο μπούμερ θα το τραβούσα κι άλλο το σκοινί, αλλά δεν ξέρω εάν το χετε καταλάβει, τόση ώρα κλέβω από το ιερό 8ωρο και δεν είναι παραγωγικό αυτό.
Μέλος του εργασιακού προσωπικού σας χαιρετά.
Leave a Reply