This Book Killed me

Στην αρχή, πολλές γοητευτήκαμε από τις μάγισσες, αλλά όταν καταλάβαμε πως η μάγισσα δεν είναι μια φυσική φιγούρα του κακού, αλλά μια κοινωνική κατασκευή που επαναλαμβάνεται σε διαφορετικές εποχές και μορφές, πάντα ως εργαλείο ελέγχου, φόβου και τιμωρίας, όσων γυναικών παρεκκλίνουν από την αποδεκτή τάξη, τις ερωτευτήκαμε για τα καλά.

Ποια είναι; Φίλη τράγων και μαύρων γατιών κι όχι κτηνοτρόφος, γυναίκα με μακριά, απεριποίητα μαλλιά, που δεν ξαγρυπνά για την αποδοχή, με ιπτάμενη σκούπα που δεν σκουπίζει, ανακατεύοντας το καζάνι ως ζυθοποιός, πωλήτρια μπύρας, αντί να μαγειρεύει, πεισματικά αρνούμενη να πάρει ρόλο βγαλμένο από το εγχειρίδιο της καλής και χρήσιμης γυναίκας. Επίσης: φοβερά καπέλα.

Η κατασκευή μιας μάγισσας, συνδυάζει αφήγηση, μυθοπλασία, ιστορική μνήμη και εξομολογητικό λόγο. Όπως ο Ελύτης είχε την ιδέα να βρει τα περιεχόμενα της Ελλάδας εάν την αποσυνθέσεις (ελιά, αμπέλι κι καράβι), έτσι και η Helen Ivory επιχειρεί να ανασυνθέσει όχι μόνο το πρόσωπο μιας θρυλικής φιγούρας, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτή γεννιέται μέσα στις κοινωνίες, επανέρχεται, μετασχηματίζεται και τελικά κάπου ανάμεσα στη δόξα των λίγων και στο περιθώριο των πολλών, κάνει αυτό που θέλει παραπάνω: επιβιώνει. Το αρχέτυπο της γυναίκας που «πάει στραβά», πάσχει από κάποια πνευματική ανωμαλία και ηθική παρέκκλιση σκοτεινών δυνάμεων, δεν είναι άλλο παρά από το παραμύθι που λέμε στα παιδιά για να μην πλησιάσουν τους επαναστάτες.

Η μάγισσα επιβιώνει ως προϊόν ενός πολύπλοκου μηχανισμού αφήγησης, φόβου και εξουσίας. Πολύπλοκου γιατί; Διότι οι κοινωνίες δεν βρίσκουν απλώς τις μάγισσες, αλλά τις φτιάχνουν στο αόρατο εργαστήριο, όπου γεννιέται η φιγούρα της «άλλης». Τα όρια δεν είναι τίποτα χωρίς αυτούς που τιμωρούνται όταν τα ξεπερνάνε. Οι κοινωνίες εξουσιάζουν, ανταμείβουν, επιθυμούν και ξεσκίζουν. Οι κοινωνίες, προφανώς, χρειάζονται τα τέρατα τους. Δεν θα κατασκευαστούν καθωσπρέπει γυναίκες εάν πρώτα δεν κατασκευαστούν πόρνες. Οι καθωσπρέπει δεν θα είναι καθωσπρέπει εάν δεν διαλύσουμε τις πόρνες, δημοσίως, βίαια.

Είμαστε τυχερές, διότι στη γενιά που ανήκουμε, διαβάζουμε σύγχρονες γυναίκες που τους απασχολεί η «μαγεία» και την ανακατασκευάζουν, ως τόπο συνάντησης της πληγής, της μνήμης και πάνω απ’ όλα της δράσης. Η μυθολογική, φολκλορική μάγισσα, θυμίζει πως είναι κατά βάθος πολύ ωραίο να είσαι  επικίνδυνη, ανεξήγητη και υπερβολική. Αυτές όμως είναι λέξεις μυστικού κώδικα, μετάλλια αστραφτερά – φίλτρα μαγικά.