Δυσκολεύομαι πάρα πολύ, δεν θα πω ψέματα, γιατί είναι ίσως από τα καλύτερα βιβλία που έχω διαβάσει και όταν συμβαίνει αυτό, νιώθω πως δεν μπορώ να πω τίποτα, εκτός από το να ρωτάω τον κόσμο ψυχαναγκαστικά εάν το έχουν διαβάσει. Εάν το έχουν διαβάσει γνέφω θετικά μέχρι να σπάσει ο αυχένας μου, εάν όχι, «do you have a minute to talk about our lord and savior Herman Melville?»
Θα τα πω σύντομα και περιεκτικά:
Ο φαλαινοκυνηγός και φάλαινα, Μέλβιλ, δημιουργεί από το πουθενά ένα αδιανόητα Καφκικό παράδοξο σύμπαν στην Γουόλ Στριτ (που αλλού;), το οποίο είναι ένα δικηγορικό γραφείο (τι άλλο θα ήταν;) και στο επίκεντρο υπάρχει ο ίδιος ο δικηγόρος, συμπαθής εάν και αλλόκοτος παρατηρητής του δικού του χώρου, αλλά ποτέ του εαυτού του, ως άλλος ήρωας του Ντοστογιέφσκι. Εντός του χώρου υπάρχουν οι βοηθοί του και ως Καφκικοί σωσίες, λειτουργούν ως αντίθετοι – ίδιοι, ως Πούλια – Αυγερινός. Αυτή η ατέλεια αναγκάζει τον δικηγόρο να προσλάβει κάποιον ουδέτερο, για κοσμική ισορροπία, τον Μπάρτλεμπυ.
Στην αρχή ιδανικός, γιατί έχει σχιζοειδή και αντικοινωνικά χαρακτηριστικά (τα οποία λένε πολλά και για τον δικηγόρο) και αμείλικτος εργάζεται, αλλά κάπου στην πορεία βάζει όρια στον εργοδότη. Ξεκινάει να λέει την φράση που πλέον ακούω με μεγάφωνα μέσα στο κεφάλι μου «Θα προτιμούσα όχι». Μια φράση που κυριεύει το σύμπαν, διότι έχει την αντίθεση του «προτιμώ» και «όχι». Λογοτεχνικά φιλολογικά γλωσσολογικά, όλοι τρέχουμε πίσω από τον Μπάρτλεμπυ, με πρώτο πρώτο τον έξαλλο δικηγόρο και τον ρωτάμε «Μα τι εννοείτε;» και απλά δεν απαντάει σε κανέναν μας.
Ο εργοδότης είναι μαγεμένος από αυτό το αξιοπερίεργο πείσμα. Ο Μπάρτλεμπυ χωμένος σαν τυφλή κουκουβάγια πίσω από ένα παραβάν (ώστε ο δικηγόρος να μην τον βλέπει αλλά να τον διατάζει), σπάει αυτή την συνθήκη και ζητάει από την τυφλή κουκουβάγια να βγαίνει στο φως ανάλογα με «τις απαιτήσεις της διεύθυνσης», αλλά ο Μπάρτλεμπυ θα προτιμούσε όχι.
Πανανθρώπινο, βαθιά ψυχογραφικό, μια καταθλιπτική τομή μέχρι το κόκκαλο που αναβλύζει πόνο, διότι όλοι, σε πολλά, θα προτιμούσαμε όχι.
Leave a Reply